Gelijke kansen in het onderwijs

01 oktober 2021
Ondanks het breed gedeelde gelijkheidsideaal in onze samenleving is de plek waar je wieg staat nog steeds in belangrijke mate bepalend voor de kansen die je krijgt in je leven. De coronacrisis heeft deze bestaande kansenongelijkheid verder vergroot.

Preview foto
Voor bepaalde groepen kinderen en jongeren is er sprake van een stapeling van risico’s gedurende hun leven. Onderwijs bevat een belangrijke sleutel om hier op in te grijpen. Maar het onderwijs speelt niet de rol van grote gelijkmaker. Integendeel, de wijze waarop ons opvang- en onderwijssysteem is georganiseerd leidt er in een aantal gevallen toe dat kansenongelijkheid eerder wordt vergroot dan verkleind. Hierdoor ontstane achterstanden kunnen op de arbeidsmarkt bovendien moeilijk worden ingehaald. Onderwijs van hoge kwaliteit is (juist nu we de coronacrisis achter ons laten) nodig om alle kinderen gelijke kansen te geven om te leren en zich te ontwikkelen. Dat staat in het SER-advies "Gelijke kansen in het onderwijs. Structureel investeren in kansengelijkheid voor iedereen".

 

Kwaliteit onderwijs onder druk

 

De SER analyseerde de oorzaken en gevolgen van kansenongelijkheid en signaleert dat de kwaliteit van het basis- en voortgezet onderwijs onvoldoende is. De onderwijsprestaties van leerlingen op het gebied van taal en rekenen zijn in de afgelopen jaren afgenomen. Ook bestaan er grote knelpunten, zoals lerarentekorten, een te grote werkdruk, te volle klassen, te grote verschillen in kwaliteit tussen scholen en van schoolleiders. Daarom is het van belang om de investeringen in het onderwijs te koppelen aan de kwaliteit. Bovendien kan het systeem van vroege selectie van basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs voor kansenongelijkheid zorgen.

 

De coronacrisis heeft de bestaande kansenongelijkheid tussen kinderen en jongeren vergroot. Kinderen en jongeren uit gezinnen met een lagere sociaaleconomische achtergrond ervaren in grotere mate de negatieve effecten van de maatregelen die vanwege corona zijn genomen in het onderwijs. Zo is de kloof vergroot tussen kinderen met een stimulerende en faciliterende thuisomgeving en kinderen die dat ontberen.

 

Het SER-advies

 

De SER komt met brede aanbevelingen om kansengelijkheid te bevorderen. Daarbij is een hogere kwaliteit van het basis- en voortgezet onderwijs cruciaal. Enkele van de aanbevelingen:

  • Investeer in ontwikkeling en kwaliteit van leraren en schoolleiders in het basis- en voortgezet onderwijs en pak het lerarentekort aan.
  • Zorg voor betere randvoorwaarden voor leraren, zoals kleinere klassen, meer salaris, minder werkdruk, meer tijd.
  • Zorg er voor dat het moment van selecteren in basis- en voortgezet onderwijs voor de jongeren die dat nodig hebben wordt verlaat.
  • Zorg voor diversiteit en inclusie in de klas, passende ondersteuning voor alle leerlingen, een breed aanbod van ontwikkelmogelijkheden en een breed netwerk voor alle leerlingen.
  • Benut digitale middelen in de klas optimaal.
  • Stimuleer een gezonde leefstijl.

 

SCPO Lelystad

 

Het SER-advies geeft een aantal zinvolle aanbevelingen om kansengelijkheid te bevorderen. Om deze aanbevelingen te kunnen realiseren, zijn structurele investeringen nodig. Daarom is het betreurenswaardig dat er via het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) nu een enorme incidentele bulk geld over het onderwijs wordt uitgestort, waarmee we de structurele uitdagingen niet te lijf kunnen gaan.

 

Met name het lerarentekort stelt ons onderwijs voor grote uitdagingen. We zien dat het lerarentekort verder blijft stijgen. Verheugend is wel dat de instroom van nieuwe studenten op de Pabo de afgelopen jaren explosief gegroeid is. Kozen in 2016 nog zo’n 4.220 studenten voor deze opleiding, in 2020 is dit aantal gestegen tot ongeveer 6.850 studenten. Dit is een toename van ruim 62 procent. Verheugend is ook dat de Tweede Kamer bij de algemene politieke beschouwingen besloten heeft dat er structureel 500 miljoen euro beschikbaar komt voor de verbetering van de salarissen in het primair onderwijs.

 

Binnen SCPO Lelystad werken we vanuit het Koersplan ‘Ruimte voor goed onderwijs 2019-2023’ aan de verdere verbetering van ons onderwijs voor alle kinderen die aan ons worden toevertrouwd. Onze focus ligt daarbij op brede talentontwikkeling, continu verbeteren, verdiepend leren en tri-band verantwoorden. Daarnaast verdienen de volgende aspecten extra aandacht:

  • Samen zorgen voor passend onderwijs. Onze scholen hebben de intentie om elke leerling een passende plek te bieden.
  • Een kansrijke start voor alle kinderen. Alle kinderen verdienen maximale ontwikkelkansen. Meer inclusieve voorzieningen, waarin kinderen samen leren, spelen en zich ontwikkelen, leveren een bijdrage aan het vergroten van gelijke kansen.
  • Een aantrekkelijke arbeidsmarkt. De kwaliteit van het onderwijs staat of valt met de kwaliteit van het onderwijspersoneel. Daarom zetten we actief in op het begeleiden van nieuwe leraren, het bieden van professionele ruimte aan huidige leraren en het meer 'evidence informed' werken aan de kwaliteit van onderwijs.
  • Duurzame en gezonde schoolgebouwen. De vernieuwing van schoolgebouwen onder regie van de Gemeente loopt ernstige vertraging op. Dat is een groot probleem, omdat goede en duurzame onderwijshuisvesting cruciaal is voor goed onderwijs, om gezond en fijn te kunnen leren en werken. Daarom hebben we als SCPO Lelystad besloten toe te werken naar een duurzaam meerjarig onderhoudsprogramma, waarbij de kosten voor de baat gaan.

 

Willem de Jager                                                                                          1 oktober 2021

bestuurder SCPO Lelystad

Onze scholen