Nieuws

13 juli 2018

Maandbericht - "Al spelende leren wij"(17)

‘Leren voor het leven’ spreekt mij aan. Daar gaat het om: onderzoeken, leren, ontwikkelen en het beste uit jezelf en je omgeving halen!

Maandbericht -
‘Niet voor de school, maar voor het leven leren wij’ is een bekende spreuk van de Romeinse schrijver en filosoof Seneca. In werkelijkheid schreef Seneca: ‘De jeugd doet niet zijn best voor de toekomst maar alleen omdat de leraar het van hem vraagt’. En Seneca hekelde die houding, hij pleitte er juist voor om te leren voor het leven. Steeds meer onderzoek laat zien dat ‘spelen, leren en maken’ in de ontwikkeling van een mens samengaan. De intrinsieke motivatie om een uitdaging aan te gaan is het meest sprekend aanwezig in spel. Om die reden kun je spel de krachtige motor onder leren noemen. Juist omdat het ‘maar een spelletje is’ en het ‘nergens om gaat’ durf je dingen te proberen. Met een ‘speelse geest’ leer je het meest en ben je het meest creatief.
 

Spel is, met zijn schijnbare nutteloosheid, een interessante draad om aan te trekken. Een draad die zo lang wordt, dat de bekende natuurkundige Niels Bohr al opmerkte dat het begrijpen van kwantumfysica kinderspel is vergeleken met het begrijpen van kinderspel. Vandaar dat wij binnen SCPO Lelystad enthousiast zijn over het onderzoeksproject ‘Leren van spel’, dat wordt aangestuurd vanuit het Windesheim-lectoraat 'Leiderschap in Onderwijs en Opvoeding in Flevoland. Dit project beoogt met professionals in de onderbouw basisonderwijs en voorschoolse voorzieningen rijke spelsituaties te ontwerpen waarin jonge kinderen, vanuit hun nieuwsgierigheid, gestimuleerd worden in de ontwikkeling van hun zelfsturing én in de ontwikkeling van hun cognitieve vaardigheden.

 

Spel is het voertuig voor leren, zeker bij jonge kinderen. Jonge kinderen zijn van nature nieuwsgierig. Ze ontwikkelen zich door vanuit hun nieuwsgierigheid de wijde omgeving om hen heen te verkennen, handelingsmogelijkheden te achterhalen, betekenissen te ontlenen aan de situatie en die te imiteren en na te spelen. Veel leerkrachten weten echter niet hoe zij spel in rijke spelsituaties kunnen vormgeven en ondersteunen. Daarnaast wordt spel nog vaak in onvoldoende mate aan leerdoelen gekoppeld.  

 

Naast leren van spel is binnen SCPO Lelystad ook veel aandacht voor leren in en door techniek. Je creëert een rijke leeromgeving binnen het onderwijs bij uitstek door verschijnselen vanuit de materiële wereld 'de klas in te krijgen': verschijnselen die de aandacht trekken, de nieuwsgierigheid opwekken van leerlingen en zo leiden tot onderzoekend en ontwerpend leren. Deze didactische benadering biedt een concreet kader aan leerprocessen, waardoor de ontwikkeling van belangrijke algemene vaardigheden, zoals creativiteit, kritisch denken, zelfsturing en samenwerken, in een duidelijke context plaatsvindt.

 

Daarom heeft SCPO samen met Windesheim Flevoland het initiatief genomen om een leerlijn over wetenschap en technologie achter ‘water’ in het primair onderwijs te gaan opzetten. Het innovatieproject komt voort uit het plan ‘Flevoland kiest voor onderzoekend en ontwerpend leren’. Schoolbesturen primair onderwijs, Provincie Flevoland en de zes gemeenten, en het bedrijfsleven committeren zich om een aantal leerlijnen W&T geïmplementeerd te hebben die zijn afgeleid van voor de provincie relevante en herkenbare bètatechnische fenomenen, activiteiten en beroepen. In dit innovatieproject wordt, in een professionele leergemeenschap van leerkrachten (PLG) van pilotscholen, onderwijsontwikkelaars van Windesheim Flevoland, de watersector en de kunst- en cultuursector, één zo’n leerlijn, namelijk ‘Werken aan water’, ontwikkeld.

 

De keuze voor ‘water’ komt voort uit het gegeven dat in 2018 stilgestaan wordt bij ‘Honderd Jaar Zuiderzeewet’. Er wordt gebruik gemaakt van bestaand educatief materiaal van het Waterschap Zuiderzeeland (‘Blij dat ik droge voeten heb’) en De Culturele Haven (‘Vroeger was hier de zee’): materiaal dat ontwikkeld is door Flevolandse culturele instellingen onder projectleiding van FleCK, Expertisecentrum Cultuureducatie Flevoland. Dit materiaal wordt geschikt gemaakt voor vormen van onderzoekend en ontwerpend leren. De ‘oriëntatie op de wereld’ wordt uitgewerkt door een focus op de bètatechnische activiteiten en beroepen met water in Flevoland, zodat scholen ‘schoolnabije’ contacten kunnen opbouwen met een bedrijf of organisatie in de waterwereld.

 

Kortom: we creëren inspirerende en betekenisvolle oefenruimte, speelruimte, reisruimte. Dat doen we met de volgende opvatting van John Dewey in ons achterhoofd; “If we teach today’s students as we taught yesterday’s, we rob them of tomorrow.” Daar gaan we na de zomervakantie met veel zin verder mee aan de slag. Maar eerst is het tijd voor oefenruimte, speelruimte, reisruimte die niet aan school gebonden is. Ik wens alle lezers van deze website een gezegende vakantie toe!

 

Willem de Jager,                                                                             juli 2018

College van Bestuur SCPO Lelystad