Nieuws

07 juni 2018

Maandbericht - "Al lerende leren wij" (16)

Durf te zijn! Durf te delen! Durf te doen!

Vaak zijn we in het onderwijs geneigd dingen goed te willen doen, zo niet perfect. En als dit niet lukt, voelen we dat soms zelfs als falen. Terwijl we leerlingen juist willen leren dat ze fouten mogen maken en goed genoeg zijn zoals ze zijn. Zijn we eigenlijk geen beter voorbeeld voor leerlingen als we ons kwetsbaar opstellen?


Maandbericht -
Tijdens VERUS 2018, het jaarlijkse evenement voor het katholiek en christelijk onderwijs voor ontmoeting en beleving, heb ik mij samen met Harriëtte, Wilma, Carla, Sieka en Rika laten inspireren door schoolleiders, docenten en anderen die vanuit de praktijk hun persoonlijke, kwetsbare, maar ook krachtige verhaal vertelden. Onder leiding van Annemiek Schrijver vertelden in het plenaire deel mensen uit de onderwijspraktijk en anderen, zoals de monnik Thomas Quartier, hierover hun verhaal. Hoe moeilijk is het om je kwetsbaar op te stellen? Of laat kwetsbaarheid juist zien waar het echt om gaat? 

 

“Elk moment van crisis of twijfel is de voedingsbodem voor iets wat bezig is te gaan groeien”, hield ‘broeder’ Stef Bos ons voor. En: "Als je je klein maakt, wordt de ruimte om je heen groter." Voor het project 'In een ander licht’ schreef Stef Bos 'Petrus', waarin de kwetsbaarheid duidelijk zit. Als kind had hij al grote bewondering voor de visser die discipel werd. "Omdat het zo'n mens is. Bij hem is een mooie worsteling van een mens met zijn onvermogens te zien."

 

Persoonlijk ben ik door de inspiratie van VERUS 2018 bevestigd in de aandacht die wij binnen SCPO Lelystad willen schenken aan ‘persoonswording’. Naast kwalificatie en socialisatie (burgerschapsvorming) is dit het derde doeldomein in ons onderwijs. Hierbij hebben wij ons laten inspireren door de leer van pedagoog Gert Biesta. Hij benadrukt het belang van persoonlijke vorming gebaseerd op de eigenheid van het kind en op de vrijheid je leven naar eigen goeddunken in te richten.

Cultiveer kwetsbaarheid als kracht. Je kwetsbaar durven opstellen is nodig om nieuwe dingen uit te proberen. Alleen dan ben je gemotiveerd genoeg om te leren waartoe je in staat bent door herhaaldelijke oefening. Het verandert het maken van ‘fouten’ in een proces van uitvinden als manier van leren. Cultiveer plezier. Onderwijs zou bij uitstek de plek moeten zijn waar kinderen ontdekken van welke interessegebieden ze blij worden en waar ze zich in kunnen verdiepen. Cultiveer kritische vragen. Door een overmatige focus op de kwalificatiefunctie van onderwijs wordt er te veel waarde gehecht aan ‘het juiste antwoord’. Cultiveer de twijfel aan vanzelfsprekendheden en laat leerlingen zelf de wereld ontdekken.

 

“Creativiteit wordt niet bewust geremd, maar je kwetsbaar opstellen, plezier hebben in wat je doet en vanzelfsprekendheden kritisch bevragen wordt in het Nederlandse onderwijs niet gecultiveerd”, stelt socioloog Rik Seveke. Ik ben dat met hem eens. De overdracht van kennis en het oefenen van vaardigheden zijn een onmisbaar onderdeel voor het ontwikkelen van de creatieve vermogens van leerlingen. Maar expliciete aandacht voor zelfvertrouwen, plezier en ontdekking is minstens zo belangrijk. Daarvoor moeten we ‘oude zekerheden’ achter ons laten. Daarvoor moeten we moed opbrengen en ons kwetsbaar durven opstellen. Door jezelf klein te maken, wordt de ruimte om je heen groter.

 

 

 

        Er is altijd een wereld

        Die wij nog niet kennen

        Altijd een taal

        Die wij niet verstaan

        Altijd een wonder

        Dat we niet kunnen verklaren

        Altijd een grens

        Om voorbij te gaan  

 

        Uit: ‘Ruimte’ van Stef Bos

 

 

 

 

Willem de Jager                                                                          juni 2018

College van Bestuur SCPO Lelystad